Windows 11'i Hızlandırmanın 8 Etkili Yöntemi

Geçen yıl elimdeki dört yaşındaki dizüstü bilgisayara Windows 11 kurduğumda ilk hissim "bu makine artık bitmiş" oldu. Açılış iki dakikayı buluyordu, Dosya Gezgini'ni açtığımda pencere donuyordu. Formatlamak yerine sistemi tek tek didikledim ve iki saatlik uğraşın sonunda makine yeniden kullanılabilir hale geldi. Aşağıda o süreçte gerçekten fark yarattığını gördüğüm adımları sıralıyorum. Hepsi ücretsiz, hiçbiri "hızlandırıcı program" indirmeyi gerektirmiyor.

Windows 11 hızlandırma için sırayla uygulayacağınız adımlar

1. Başlangıçta açılan programları temizleyin. Ctrl+Shift+Esc ile Görev Yöneticisi'ni açıp "Başlangıç uygulamaları" sekmesine geçin. Buradaki "Başlangıç etkisi" sütunu bana en çok yardımcı olan bilgi oldu. Yüksek etkili olarak işaretlenen ne varsa (özellikle üretici yardımcı yazılımları, oyun platformları, bulut senkronizasyon araçları) devre dışı bıraktım. Sadece bu adım açılış süremi yarıya indirdi. Devre dışı bırakmak programı silmez, sen açtığında gene çalışır.

2. Arka planda çalışan uygulama izinlerini kısın. Ayarlar > Uygulamalar > Yüklü uygulamalar yolunu izleyin, bir uygulamanın üç noktasına basıp "Gelişmiş seçenekler"e girin. "Arka plan uygulamaları izinleri" kısmını Asla yapın. Hava durumu, haber, mağaza gibi hiç kullanmadığım kutu uygulamalarını böyle susturdum. Bu, RAM'i boşaltmaya çalışan temizleyici programlardan çok daha kalıcı bir çözüm; bellek temizleme araçlarının neden pek işe yaramadığını sitede ayrı bir yazıda anlatmıştım.

3. Görsel efektleri azaltın. Başlat'a "gelişmiş sistem" yazıp Performans bölümündeki Ayarlar'a girin. Ben "En iyi performans için ayarla"yı seçip ardından yalnızca "Ekran yazı tiplerinin pürüzsüz kenarlarını göster" seçeneğini geri açıyorum; yoksa yazılar tırtıklı görünüyor. Ayrıca Ayarlar > Erişilebilirlik > Görsel efektler altında saydamlık efektlerini kapatmak, entegre grafik kartı kullanan makinelerde menülerin açılışını gözle görülür şekilde hızlandırıyor.

4. Depolama alanını rahatlatın. SSD'nizin doluluk oranı %85'i geçtiyse sistem yavaşlar. Ayarlar > Sistem > Depolama altındaki Depolama Duyarlılığı'nı açtım, ayrıca "Geçici dosyalar" bölümünden Windows güncelleme temizliğini elle yaptım. Bir de eski Windows sürümünden kalan Windows.old klasörü vardı; onu temizlediğimde 20 GB'ın üzerinde yer açıldı. SSD yönetimi konusunda daha detaylı bir rehber sitede mevcut, özellikle TRIM ve boş alan payı meselesine oradan bakabilirsiniz.

5. Güç planını kontrol edin. Dizüstü bilgisayarlarda Windows sık sık "Dengeli" ya da güç tasarrufu modunda kalıyor. Ayarlar > Sistem > Güç ve pil bölümünde, prize takılıyken güç modunu "En iyi performans" yapın. Masaüstünde de aynı şey geçerli: bazı anakartlar CPU'yu gereksiz yere düşük frekansta tutuyor.

6. Sürücüleri, özellikle grafik ve yonga seti sürücülerini güncelleyin. Windows Update'in verdiği genel sürücü yerine üreticinin sitesindeki sürümü kurmak benim makinede ekran takılmalarını bitirdi. Grafik sürücüsü eskiyken tablo veya harita içeren sayfalarda tarayıcının çöktüğünü de görmüştüm; GPU hızlandırma kaynaklı çökmeler için sitedeki ayrı yazıya göz atın. Güncelleme sürecinde bir hata alırsanız, başarısız Windows güncellemelerini çözmeye dair rehber işinizi kolaylaştırır.

7. Tarayıcınızı hafifletin. Çoğu insanın "bilgisayar yavaş" dediği şeyin aslında tarayıcı yavaşlığı olduğunu deneyimle öğrendim. Kullanmadığım uzantıları kaldırdım, sekme sayısını makul tuttum, tarayıcının donanım hızlandırmasını açık bıraktım. Uzantı kurarken izinlere bakma alışkanlığı da hem güvenlik hem performans açısından işe yarıyor. Hangi Chromium tabanlı tarayıcının daha az kaynak yediğini merak ediyorsanız o karşılaştırma da sitede duruyor.

8. Depolama ve bellek donanımını gözden geçirin. Yazılım tarafında yapacak bir şey kalmadıysa gerçeği kabul etmek gerekiyor: HDD üzerinde çalışan bir Windows 11 hiçbir ayarla hızlanmıyor. SSD'ye geçiş, benim gördüğüm en büyük tek fark. 8 GB RAM ile çok sekme ve sanal makine kullanıyorsanız 16 GB'a çıkmak da benzer bir sıçrama sağlıyor.

Sık yapılan hatalar

• Kayıt defteri temizleyicileri kurmak. Yıllar içinde birçoğunu denedim; ölçülebilir bir hız kazancı görmedim, iki kez de bozuk sistemle uğraşmak zorunda kaldım.
• SSD'yi birleştirmeye çalışmak. Windows bunu zaten kendi yönetiyor. Elle disk birleştirme yalnızca klasik sabit diskler için anlamlı.
• Sanal belleği kapatmak. "RAM'im bol, sayfa dosyasına gerek yok" mantığı bazı uygulamaların hiç açılmamasına yol açıyor. Boyutu Windows'a bırakın.
• Antivirüsü tamamen devre dışı bırakmak. Hız için güvenlikten feragat etmeye değmez. İkinci bir antivirüs kurmak ise ikisinin birbiriyle boğuşmasına ve gerçek yavaşlığa sebep olur.
• Bilmediğiniz servisleri kapatmak. İnternette dolaşan "kapatılacak servisler" listeleri Windows sürümüne göre değişiyor; ses, ağ ya da yazdırma özelliğini kaybetmek çok kolay.
• Aynı anda on değişiklik yapmak. Birer birer uygulayıp sonucu gözlemleyin, yoksa hangi ayarın ne yaptığını asla öğrenemezsiniz.

Özet